Rocznica śmierci C.S. Lewisa

lis 23, 2014   //   by Bartosz Józwiak   //   Aktualności  //  Brak komentarzy

Wczoraj minęła kolejna rocznica śmierci Clive Staples “Jack” Lewisa (a już 29 listopada bedziemy obchodzili dzień jego urodzin), znanego również jako C.S. Lewisa, (zmarły 22 listopada 1963 w Kilns) irlandzkiego pisarza i naukowca. Znanego ze swoich prac na temat literatury średniowiecznej, dzieł krytycznoliterackich oraz tych z zakresu apologetyki chrześcijańskiej. Myśliciela i pisarza, który szczególną popularność zyskał jednak dzięki, pełnemu ciepła oraz ładu, cyklowi powieści fantastycznych pt. „Opowieści z Narnii” (1950-1956), w którym stworzył piękny, poukładany, tradycjonalistyczny świat, w który hierarchia i prawo naturalne tworzą swoistą harmonię, a także krainę szczęśliwości. Krainę, o którą ciągle trzeba dbać i walczyć z siłami zła. Podobnie jak o funkcjonujące w świecie realnym: patriotyzm, wolność, umiłowanie tradycji, ojczyzny, ładu chrześcijańskiego, które codziennie atakują demony „postępu”, anarchii, dewiacji i społecznego oraz filozoficznego mętu oraz brudu.

C.S. Lewis był jednym z najbliższych przyjaciół J.R.R. Tolkiena, wykładowcy literatury, katolika głębokiej wiary i twórcy powieści „Hobbit” oraz trylogii „Władca Pierścieni”. Razem wykładali na wydziale literatury angielskiej na Uniwersytecie Oksfordzkim oraz współtworzyli towarzystwo o nazwie Inklingowie (towarzystwo literackie), które spotykało się w pubie „Pod ptakiem i niemowlakiem”. Pod wpływem Tolkiena, a także lektury dzieł Gilberta Keitha Chestertona, Lewis odnalazł wiarę i stał się gorącym propagatorem chrześcijaństwa.
Lewis urodził się 29 listopada 1898 roku na wsi, kilka kilometrów od Belfastu, w zamożnej rodzinie protestanckiej, walijskiego pochodzenia. Był synem prawnika, Alberta Jamesa Lewisa oraz córki anglikańskiego pastora Florence Augusty Lewis z domu Hamilton . Oboje rodzice ukończyli wyższe studia i bezskutecznie próbowali sił w pisaniu opowieści przygodowych (ojcu nigdy nie udało się wydać swoich prac, natomiast matka zamieściła jedno opowiadanie w czasopiśmie “The Household Journal”). Clive Staples miał także starszego brata, Warrena Hamiltona Lewisa (znanego jako “Warni”). W 1905 roku Lewisowie przenieśli się do domu zwanego Little Lea znajdującego się w Strandtown w Irlandii Północnej. To tam znajdowała się późniejsza sprawczyni wszystkich przygód z „Opowieści Narnii”, należąca do kuzynki Lewisa Claire Clapperton bogato rzeźbioną szafa z dębowego drewna, wykonaną przez ojca Alberta Jamesa, w której młodzi często przesiadywali w ciemnościach, słuchając opowieści Lewisa. Clive i jego brat uwielbiali wspólne wizyty w bibliotece rodziców, w której czytali książki Edith Nesbit i Beatrix Potter oraz także opowieści o rycerzach czy antropomorficznych postaciach. Już wtedy tworzyli własne światy wyobraźni np. “Indie” czy “krainę zwierząt”, z połączenia których zrodziło się później baśniowe królestwo Boxen. W 1908 roku umiera na raka ich matka. Co dla Lewisa staje się trauma na całe życie (szczególnie ze zmiana charakteru ojca na niezwykle wybuchowy).
Po śmierci matki Braciawysłani do szkoły z internatem „Wynard School” w Watford. Z tego okresu pochodzą najgorsze wspomnienie z dzieciństwa Lewisa. Po różnych perturbacjach Lewis wreszcie wylądował w prywatnej szkole „Cherbourg House” w Malven. Niestety przeżycia spowodowały, że porzucił on wiarę chrześcijańską. Interesował się wówczas mitologią i okultyzmem. Po ukończeniu gimnazjum Lewis rozpoczął naukę w Malven Collage. Nie czuł się tam szczęśliwy, nie cierpiał zajęć, ani nie mógł znaleźć sobie przyjaciół. Z tego powodu, dwa lata później ojciec znalazł mu prywatnego nauczyciela w miasteczku Great Bookham w hrabstwie Surrey (William Kirkpatricka elokwentny ateista, który niestety ugruntował jego sceptycyzm). W 1917 roku Lewis zapisał się do kolegium University Collage w Oksfordzie, tyle, że wkrótce został powołany do służby w wojsku. W czerwcu 1917 roku dołączył do batalionu kadetów w Oksfordzie gdzie zaprzyjaźnił z innym Edwardem F.C. Moore o pseudonimie “Paddy”. Wtedy, przed wyjazdem na front obiecali sobie, że gdyby któryś zginął, to drugi zaopiekuje się jego rodziną. 15 kwietnia 1917 roku Lewis został ranny i trafił do szpitala polowego, skąd został przewieziony do Anglii. Kilka miesięcy później Paddy zginął w walce. W trakcie rekonwalescencji bardzo często przychodziła do niego Janie. Po tym czasie zamieszkał w jej domu i wkrótce zaczął ją przedstawiać jako własną matkę (zamieszkiwali razem aż do jej śmierci w 1951 roku).
Po zawierusze wojennej Lewis ponownie podjął studia w Oksfordzie, gdzie wybrał zajęcia z filozofii, filologii klasycznej i literatury angielskiej. Poznał wówczas Owena Barfielda, który stał się jego przyjacielem (to on po raz pierwszy podważył materialistyczny światopogląd Lewisa). Po podróży, którą odbył pod koniec studiów uniwersyteckich w 1931 roku, powrócił do chrześcijaństwa. Na jego decyzję wpłynęły między innymi lektury George’a MacDonalda i G.K. Chestertona, ale także przyjacielskie rozmowy z J.R.R. Tolkienem, Hugo Dysonem i Barfieldem. Później, kontynuując więzy przyjaźni wraz z kilkoma innymi przyjaciółmi z kręgu akademickiego utworzyli grupę literacką The Inklings) i spotykali się w pubie „Eagles and Child” w Oksfordzie, gdzie przy piwie odczytywali swoje pierwsze dzieła i prowadzili dyskusje. Od 1925 roku Lewis wykładał na Uniwersytecie Oksfordzkim oraz był częstym gościem oksfordzkiego klubu Sokratesa, w którym wierzący i ateiści dyskutowali na tematy religijne. W 1936 roku opublikował „Alegorię miłości”, poświęconą średniowiecznej poezji miłosnej.
Po wybuchu drugiej wojny światowej Lewis chciał powrócić do służby wojskowej, lecz nie został do niej dopuszczony. Od 1941 do 1943 roku prowadził cykl religijnych pogadanek radiowych dla BBC, a w maju 1941 w czasopiśmie The Guardian został zamieszczony pierwszy z jego genialnych 31 „Listów starego diabła do młodego”. W 1951 roku wyszedłpierwszy tom „Opowieści z Narnii – Lew, czarownica i stara szafa”. W 1954 roku Lewis przyjął posadę w nowo utworzonej katedrze literatury średniowiecznej i renesansowej w kolegium Magdalene na Uniwersytecie w Cambridge, gdzie pozostał do końca swojej kariery. Wtedy także rozluźniają się jego kontakty i związki z J.R.R. Tolkienem, choć aż do smieci jest sentymentalnie związany z Oxfordem.
Kluczową sprawą w schyłkowym okresie życia Lewisa była przyjaźń, a dalej związek z Joy Gresham, amerykańską pisarką żydowskiego pochodzenia, podobnie jak on nawróconą na chrześcijaństwo. W1956 roku Joy i C.S. Lewis zawarli cywilny związek małżeński, który umożliwiał Joy pozostanie na stałe w Anglii, a jej synom dawał obywatelstwo brytyjskie. Niestety po roku u Joy wykryto raka kości. Wtedy zdecydowali się również na zawarcie sakramentalnego związku w pokoju szpitala Wingfield. Jego wybranka zmarła 13 lipca 1960 roku, tuż po wycieczce małżeństwa do Grecji. Po śmierci Joy, Lewis wciąż opiekował się jej synami z poprzedniego małżeństwa.
W początkach czerwca 1961 roku Lewis zaczął podupadać na zdrowiu. Zdiagnozowano u niego zapalenie nerek oraz powodującą arytmię serca toksemię. Przez chorobę musiał opuścić semestr jesienny w Cambridge,by po poprawie zdrowia rócic do prowadzenia zajęć. Dwa lata po tym później, tuż przed planowanym wyjazdem do Belfastu, Lewis doznał ataku serca. Po wyjściu ze szpitala, zdecydował się na powrót do Kilns. Nie wrócił już jednak do działalności akademickiej. Stan Lewisa stopniowo się pogarszał, a w 1962 roku zdiagnozowano u niego końcowe stadium niewydolności nerek. Zmarł 22 listopada, na tydzień przed 65-tymi urodzinami, po kolejnym ataku serca. Pochowany został na cmentarzu przy Kościele Świętej Trójcy w wiosce Headington Quarry. Jego brat Warren, który zmarł 9 kwietnia 1973, został pochowany w tym samym grobie.
Tym samym skończyło się życie jednego z największych szermierzy chrześcijaństwa, który nie został katolikiem, może trochę ze strachu i ku smutkowi jego przyjaciela J.R.R. Tolkiema (zatrzymał się tuż przed metę do prawdy), ale który ze swego ateizmu przeszedł to szeregów największych pogromców ateizmu. Jego świetne debaty i dysputy rozkładające na łopatki adwersarzy pozostają niedościgłym wzorcem, a jego baśniowy świat Narnii marzeniem steranych współczesnym brudem i obłudą konserwatystów. Na koniec stał też stał się wyrazicielem boskiego pojmowania cierpienia, tego duchowego, z powodu cierpień i utraty osoby bliskiej jak i własnego.
C.S. Lewis

Comments are closed.